Sytuacja państw "bloku wschodniego"
Polska, rządzona przez komunistów, została automatycznie wciągnięta w układy gospodarcze i militarne z innymi krajami komunistycznymi. W 1947 roku powstał Kominform, czyli Biuro Informacji Politycznej, będące swoistą odpowiedzią na amerykańskie CIA. Kominform był niejakim przedłużeniem trzeciej Międzynarodówki Komunistycznej z 1919 roku. W roku 1949 powstała Rada Wspólnej Pomocy Gospodarczej. Była to sowiecka odpowiedź na amerykański plan Marshalla. Miała, rzekomo, pomagać w rozwoju gospodarki centralnie planowanej we wszystkich krajach członkowskich. W rzeczywistości stanowiła idealnie narzędzie kontrolujące poczynania gospodarcze tychże krajów. W skład RWPG nie weszła jedynie Jugosławia, w której rządził nieprzychylny Stalinowi komunista, Józef Broz-Tito. W 1955 roku w Warszawie został podpisany układ pomiędzy państwami "bloku wschodniego" gwarantujący wzajemną pomoc militarną. Był odpowiedzią na przystąpienie RFN do NATO. Zasady funkcjonowania układu, zwanego układem warszawskim, zostały określone przez Nikitę Chruszczowa. W praktyce okazało się, że UW był wykorzystywany nie do obrony przez państwami członkowskimi NATO, lecz do pacyfikowania ruchów niepodległościowych w krajach bloku wschodniego - i tak w 1968 roku, w ramach operacji "Dunaj", wojska UW wkroczyły do Czechosłowacji by spacyfikować zryw wolnościowy, znany pod nazwą "praskiej wiosny".